Chơi keycap lẻ khác gì với chơi keycap bộ?

Keycap là một thế giới hấp dẫn của mọi hấp dẫn. Và từng cấp độ, từng khía cạnh trong đó đều khiến bạn phải liên tục học hỏi, luyện tập và hoàn thiện mình.

Giờ cho mình hỏi, anh em đang chơi keycap theo trường phái nào? Nhỏ lẻ nhưng toàn hàng đỉnh, hay thay một lần cả bộ keycap cho bàn phím mới toàn bộ? hay chỉ thích đổi theo cụm để bấm phím cho nó sướng lại vừa tiết kiệm? Chơi kiểu nào cũng thích, kiểu nào cũng có những cái hay riêng, nhưng thật ra mỗi “mặt hàng” keycap mình lại một vài chú ý khác nhau một chút. Mời anh em cùng xem.

Chơi keycap lẻ là gì?

Với kiểu chơi keycap này bạn chỉ thay một hoặc một vài keycap trên bàn phím của mình thôi. Anh em muốn có một hoặc một vài điểm nhấn độc lạ, không đụng hàng nhưng cũng không muốn làm mất đi vẻ đẹp vốn có của chiếc bàn phím đang xài thì hay làm cách này.

Chơi keycap lẻ thì số lượng rất vô chừng, tùy theo sở thích thôi, nhưng thường thấy nhất vẫn là 1-2-3-4-5 keycap. Nếu nhiều hơn 5 mình tạm xếp vô nhóm chơi keycap theo cụm (hay còn gọi là bộ nhỏ).

Thường keycap lẻ dùng thay cho những phím nào?

Với tác dụng chính là tạo điểm nhấn và highlight cho vài chức năng quan trọng trên bàn phím thì các keycap lẻ thường được thay vào mấy chỗ sau:

  • Một là các phím chức năng đặc biệt trên con phím như: Esc, Enter, Shift, Ctrl, Fn hoặc Alt, phím Space.
  • Hoặc là các cụm phím nhỏ hay dùng thường xuyên và muốn có sự khác biệt để trông vừa lạ vừa hào hứng hơn khi bấm như các phím điều hướng WASD.
Phối 2 chiếc keycap SA trên bàn phím Filco Minila-R (profile gốc là medium)
Chơi keycap WASD cho bàn phím Filco profile OEM
Chỉ một keycap lá cờ duy nhất nhưng nổi bật hẳn trên nền trắng của Filco Convertible 2 Hakua
Một ví dụ về sự phong phú của keycap lẻ: đây là bộ keycap sơn mài của Filco, mỗi bộ gồm 3 phím sơn mài, tha hồ muốn gắn đâu cũng được.
Chơi keycap với 2 phím màu trắng duy nhất trên cả bộ gradient đang có, nâng tầm đẹp của bàn phím GMMK Pro RGB này lên thấy rõ
Chơi keycap lẻ đa dạng lắm, có nhiều thiết kế, đa dạng mẫu mã và trường phái.

Ưu điểm của cách chơi keycap lẻ:

  • Tác dụng tạo điểm nhấn rất tốt, nhìn vào bàn phím là thấy ngay ý đồ của người chơi
  • Có rất nhiều lựa chọn, bạt ngàn ngoài kia với đủ mọi hình thức, kiểu dáng, profile và thiết kế. Tha hồ chọn.
  • Đôi khi cũng rất tiết kiệm tiền. Đây là mình nói đôi khi thôi, vì nhiều khi chơi có một phím mà chọn kiểu artistic làm thủ công 3D này nọ thì cũng mắc giàn trời.
  • Thay nhanh: tất nhiên là nhanh hơn nhiều phím rồi, với mấy mạch hot-swap thì thao tác còn nhanh khủng. Chỉ việc dùng key puller tháo keycap cũ ra rồi gắn mới vào là xong.
  • Muốn dùng profile nào cũng được, chiều cao ra sao cũng ok, xuyên hay không xuyên LED cũng ổn, miễn là cảm thấy thoải mái và theo đúng size chart và kiểu switch bên dưới của con phím gốc là ok. Như bạn có thể thấy hình mình đang để minh họa ở trên á, là hai quả Keycap Kamaboko Filco 1.25u (Custard) high-profile. Gắn vào trông vừa hay, vừa lạ lại vừa ấn tượng. Mà bàn phím cơ Filco Minila-R đang làm nền ấy là profile medium. Giá hai chiếc SA này lại chỉ có 165k, quá nhàn (trong hình là một anh đang mix giữa một chiếc tone trắng và một chiếc tone vàng ạ).
  • Thoải mái pha phối, mix match nhiều dạng, nhiều trường phái miễn bản thân thấy đẹp là được.

Nhược điểm của chơi keycap lẻ

  • Chỉ tạo được điểm nhấn vui vui hay ho chứ còn muốn thay đổi toàn bộ cảm giác bấm hay để trông như một bàn phím mới thì khó có thể làm được
  • Nếu nhấn nhá không khéo hoặc không hợp thì dễ tạo cảm giác lởm chởm, tủn mủn trên bàn phím
  • Dễ bị cảm giác trẻ con, nếu chơi màu không hợp

Điểm sáng với cá nhân mình

Ở trên mình có nói tới một điểm hay của cách chơi này là chỉ cần nhớ tới size chart mà không cần để ý nhiều quá tới profile. Lý do là vì nếu đã chơi keycap dạng lẻ này thì đa phần mục đích của chủ nhân là muốn tạo điểm nhấn cho bàn phím. Mà đã gọi là nhấn thì chỉ cần gắn vô vừa là được, còn lại cao thấp, trắng đen không quan trọng. Nhiều khi càng phá phách lại càng hay ho. Đây cũng là điểm cá nhân mình rất thích trong kiểu chơi keycap này.

Điểm sáng thứ hai trong dàn ưu điểm của kiểu chơi keycap lẻ chính là khả năng pha phối làm đủ trò. Bạn có thể phối một dàn 4 phím WASD với một keycap lẻ nào đó cùng tone màu. Cách làm này hơi nhiều risks và mang tính cá nhân rất cao. Ai khéo tay sẽ có được chiếc bàn phím độc đáo không đụng hàng, còn vụng tay thì nhiều khi thành phẩm sẽ khá là con nít ấy. Nhưng khả năng mix match khó lường của cách chơi keycap lẻ vẫn là cao nhất, không ai sánh bằng.

Chơi keycap theo cụm (bộ nhỏ)

Chơi keycap theo cụm lớn nhỏ tùy định nghĩa của mỗi người. Nhưng ở đây mình hay dùng để gọi các trường phái độ phím với từ 5 keycap trở lên. Mục đích của người chơi phím dạng này thường không chỉ dừng lại ở việc tạo điểm nhấn như keycap lẻ nữa, mà đôi khi còn là muốn highlight một vùng vị trí đặc biệt trên bàn phím, hoặc cao cấp hơn là muốn tạo những mảng màu nghệ thuật đầy dụng ý cho bàn phím cơ của mình.

Các cụm keycap nào thường được thay?

  • Thường thấy nhất vẫn là các cụm phím quan trọng như dàn phím F, dàn phím số bên tay phải
  • Vẫn có các trường hợp chỉ không nhất thiết một cụm phím nào hết mà người chơi sẽ dàn trải thiết kế layout của mình theo các cụm phối màu. Khi nào thấy hợp lý và cân đối thì dừng. Như anh em có thể thấy trong hình này. Toàn bộ các phần phím bên tay trái đã được thay màu để tạo cảm giác gradient, và nhấn thêm với một số phím lẻ cùng tone màu bên tay phải. Đỉnh cao của công việc mix match này là khả năng phối màu của mỗi người.
Chơi keycap kiểu mix match theo cụm và keycap lẻ trên bàn phím cơ hot swap GMMK Pro RGB
Chơi keycap cụm với bộ keycap lịch Filco (có thể dùng cho hàng phím F)
Nhấn nhá với cụm keycap Filco Nature Six
Chơi keycap phối theo cụm màu ở hai bên trái phải
Pha phối mix match các màu từ các nhóm keycap và các keycap lẻ theo ý đồ pastel của một chủ nhân bàn phím cơ GMMK Pro RGB

Ưu điểm của chơi keycap theo nhóm

  • Tính thẩm mỹ cao
  • Dễ sắp xếp và bay bổng với các phong cách phối màu
  • Có thể tự do phối màu với nhau hoặc với kiểu chơi keycap lẻ (cùng ví dụ ở trên)
  • Thể hiện tính cá nhân cực tốt, nhất là ai có khả năng phối màu và hoa văn độc đáo, cá tính.

Nhược điểm:

  • Thường đắt tiền hơn chơi keycap lẻ
  • Chơi không khéo dễ tạo cảm giác lỗ chỗ cho cả bàn phím
  • Tốn thời gian hơn khi thay phím vì số lượng nhiều hơn
  • Ngoài lưu ý bắt buộc là chọn đúng layout, size chart, loại switch tương thích bên dưới, thì còn cần chọn đúng kiểu chất liệu và profile của nhóm phím mới này so với thông số kỹ thuật của bàn phím gốc. Vì nếu khác nhau sẽ tạo ra cảm giác gõ không đồng nhất, thường là khó chịu lắm.
No photo description available.
Size chart là một trong các yếu tố quan trọng mà bạn phải quan tâm khi chơi keycap theo cụm. Ví dụ hình là size chart của các bàn phím cơ Filco cỡ Fullsize

Chơi keycap bộ

Nếu bạn muốn cả bàn phím của mình mang một chiếc áo mới, thậm chí là có cảm giác như mới tậu một chiếc mới tinh. Hoặc đơn giản chỉ là muốn thay đổi cảm giác gõ với một profile là lạ khác cái đang dùng, thì cách tốt nhất là thay một bộ keycap mới cho toàn bàn phím, hay gọi ngắn là chơi keycap theo bộ.

Chơi keycap theo bộ cần lưu ý điều gì?

  • Quan trọng nhất là size chart (bản đồ kích thước) của bàn phím gốc. Nếu chọn không đúng dù chỉ một phím thôi, thì sẽ rất phiền. Kích thước của các keycap được đo bằng đơn vị Unit (viết tắt là ‘u’). Một phím alpha tiêu chuẩn bình thường có kích thước 1u. Keycap có kích thước 2u sẽ dài gấp đôi phím 1u. Nhưng nếu đơn giản vậy thì đâu phải đau đầu. Có hẳn một loạt các keycap có kích thước lẻ khó hiểu như 6.25u?!? (really), đây thật ra là các phím có chiều dài 6 lần kích cỡ chuẩn phím 1u và cộng thêm 1/4 chiều dài của 1u nữa. Cho nên phải hết sức cẩn trọng khi đối chiếu giữa kích cỡ các bộ phím sắp mua với kích cỡ đang có trên bàn phím cơ gốc của mình.
  • Bộ keycap mới dùng layout gì? ANSI/ ISO hay JIS. Tuy chỉ vài phím có kích thước và hình dạng khác nhau thôi, nhưng như mình có nói lúc nãy, chỉ cần một phím sai khác thôi là đã đi toong cả bộ. Nên anh em cần xem kỹ loại layout bàn phím gốc đang dùng là gì rồi từ đó lùng ra mấy bộ cùng layout cho chắc ăn.
  • Profile keycap bạn đang muốn có là gì? Tất nhiên đã gọi là muốn có một cảm giác gõ mới hơn thì việc dùng một profile khác là chuyện tất nhiên. Như đang dùng OEM muốn chuyển sang SA high-profile để xem thế nào thì cũng là lẽ thường. Nhưng bạn cũng cần nhớ là profile keycap nó còn liên quan tới chiều cao switch và stab đang dùng bên dưới. Cho nên mới có chuyện mấy bàn phím cơ low-profile hầu như rất khó chơi keycap
  • Tương thích với các switch nào? Không phải bất cứ bàn phím cơ profile OEM hay profile Cherry nào cũng chơi keycap được. Như mấy bàn phím cơ dùng các loại switch đặc biệt như Topre (từ Topre trên mẫu R2 RGB Realforce thì đã được chỉnh lại stem chữ thập để hợp với keycap switch Cherry), hoặc các bàn phím cơ dùng hệ switch quang học hiện đại, mà rinh về một bộ keycap tương thích stem chữ thập thì coi như thua rồi.

Bí kíp chọn bộ keycap an toàn, chắc ăn mà không phải lăn tăn đối chiếu quá nhiều: là mua keycap của cùng một hãng. Chỉ cần thấy mô tả ghi dùng được hay tương thích cho mẫu bàn phím cơ mình đang dùng là được. Đã do cùng hãng làm ra thì sự chắc chắn về độ tương thích là không phải bàn nữa. Lúc mới chơi keycap bộ mình nghĩ các bạn nên làm theo cách này cho đỡ đau não nhất. Rồi sau đó quen từ từ, mình tha hồ mua phối cảnh sau cũng được.

Keycap Filco bộ tone pastel blue cho bàn phím cơ Filco Minila Air, được thiết kế riêng theo chuẩn của Minila Air nên mua gắn vào là khớp ngay.
Keycap Filco bộ SA cho các cỡ Fullsize của bàn phím cơ Filco
Các bộ keycap Glorious GPBT này tương thích cho cả GMMK Pro và GMMK 2

Ưu điểm khi đổi cả bộ keycap cho bàn phím cơ

  • Có được sự đồng nhất mà không phải tốn thời gian suy nghĩ pha phối quá nhiều
  • Đồng đều về chất liệu, độ dày, phong cách và quan trọng nhất là cảm giác gõ như nhau ở các điểm
  • Là cách đơn giản nhất để thay đổi cảm giác gõ cho một chiếc bàn phím cơ (khi đổi từ profile này sang profie khác cùng tương thích với loại switch bên dưới)
  • Cho thành phẩm hoàn toàn đổi khác, như một bàn phím cơ hoàn toàn mới
  • Các bộ keycap hiện đại giờ đã có nhiều phối màu sẵn có, khá hay ho, anh em có thể mua thay liền không cần thêm thắt gì nhiều (như mấy bộ keycap GPBT gradient mình có để ở trên, đã quá đẹp rồi cần làm gì nữa đâu).

Nhược điểm

  • Thường là sẽ tốn nhiều tiền hơn là khi thay một vài phím hoặc một phím duy nhất (vì số lượng nhiều hơn mà)
  • Tốn nhiều thời gian hơn để thay toàn bộ keycap
  • Muốn quay về cảm giác gõ cũ thì lại lần nữa phải thay toàn bộ dàn keycap
  • Phụ thuộc vào phối màu có sẵn của cả bộ. Trừ phi chịu chơi thay keycap nhấn trên bộ keycap mới này lần nữa
  • Cần lưu ý ký tới việc tương thích switch, size chart và layout của bàn phím gốc, chỉ một phím khác là coi như cả bộ bị ảnh hưởng.
  • Và tất nhiên cũng kém đa dạng hơn các keycap lẻ hay bộ nhỏ

Mới bắt đầu và khi chơi thành thạo rồi thì nên chơi keycap kiểu nào?

Nếu mới bắt đầu thì theo mình nên đi từ dễ tới khó: chơi keycap lẻ, keycap nhóm rồi tới keycap bộ. Và cuối cùng, thượng đỉnh nhất là các màn pha phối giữa ba cách chơi trên với nhau.

Ăn chắc hơn nữa thì lúc mới chơi, anh em nên chọn keycap của chính hãng bàn phím cơ mình đang xài, vừa đảm bảo chất lượng, độ bền, độ tương thích mà lại vừa cho cảm giác gõ chuẩn chỉnh. Nếu được mua hàng ở gần gần trong nước cho tiện, vừa được support kỹ thuật nhanh gọn hơn. Mua ship thì cũng ok nhưng mà nhiều khi mình không lường được độ phức tạp của các khâu đâu. Nhất là trong thời điểm toàn cầu chạy dịch thế này thì giao thương còn lâu lắc hơn.

Còn có lời khuyên nào cho những bạn mới bước chân vô thế giới keycap không? Thì mình chỉ muốn nói một lời là: thú vui nào cũng có cái giá phải trả. Và cái giá của thú chơi keycap chính là “rất dễ nghiện”. Kiểu có vào mà không có ra luôn ấy. Kéo theo là rất nhiều tiền của, công sức và thời gian. Thì đồng ý là cuộc đời không có mấy cái vui vầy như này thì còn gì là sống, nhưng biết điểm dừng, cho mình một hạn mức tiêu xài vẫn là cái nên làm đầu tiên. Trước khi quá muộn ^_^

Như mình, lúc mới chơi, bị nghe hù ghê quá, nên tự đặt chỉ tiêu là mỗi tháng chỉ xài 800k cho chơi keycap thôi. Hiện nay thì đi đôi với độ nghiện, hạn mức mình tự đặt ra đó nó cũng tăng lên (gấp đôi kkkk) nhưng, đó, ý mình là có giới hạn vẫn hơn là vô độ, nhỉ? Chơi đi rồi bạn sẽ thấy một trời thú vị đang đợi phía trước, ở từng cấp độ.

Còn nếu muốn nâng tầm lên các cấp độ chơi keycap cao hơn, thì mình khuyên anh em nên đầu tư hẳn một con phím cơ hot-swap keyboard kiểu như Glorious GMMK Pro hay GMMK RGB luôn. Vì thiết kế hot-swap này rất dễ thay keycap mà sau này muốn thay luôn cả switch cũng rất tiện. Chơi keycap mà thật sự lâu dài thì nên có ít nhất một chiếc như vầy.

Và cuối cùng, tính thẩm mỹ và gu vẫn là thứ quan trọng nhất. Chơi keycap hay, xịn, nghệ không phải là mua keycap thiệt đắt, chất liệu thiệt cầu kỳ, thiết kế thiệt lạ là luôn đẹp đâu mọi người ạ. Mà quan trọng là khả năng pha phối, óc thẩm mỹ và chế độ “gu” của mỗi người. Một người chơi keycap là một nghệ sĩ chứ không phải đùa.

Mà theo kinh nghiệm mấy năm tháo ráp đủ trò của mình thì càng đơn giản lại càng tinh tế các bác ạ. Như mấy bạn thường thấy các bậc lão làng trong mảng custom keyboard luôn có cho mình những chiếc bàn phím, trông màu thì có thể sặc sỡ đấy, nhưng cách họ phối chúng lại với nhau luôn đơn giản nhưng rất có chiều sâu. Như kiểu gừng càng già càng cay, không cần làm gì nhiều mà vẫn nổi bật hơn người. Bí quyết của mấy anh này chính là “keep it simple and sophisticated”.

Lời kết

Tóm lại thì là dù đang chơi keycao theo trường phái nào, mới vào nghề hay là dân lão làng thì mỗi cái đều có điểm hay và chưa hay riêng. Nếu biết tận dụng những gì mình đang có, dựa trên các nguyên tắc chơi keycap căn bản, thì từ tự rồi bạn cũng sẽ lên tay thôi. Và chuyện có được một chiếc bàn phím với keycap độc lạ, đầy bản sắc là chuyện rồi thì cũng sẽ tới.

Chúc anh em chơi keycap thật vui và đầy sáng tạo.